Ikinakasa na ng Film Development Council of the Philippines (FDCP) ang roadmap ng industriya ng pelikulang Pilipino.
“Ito, napakaimportante. This was passed on to us by the government,” pahayag ni FDCP Chairperson Jose Javier Reyes aka Direk Joey sa mediacon noong Marso 28, 2025, Biyernes, sa Seda Vertis North hotel, Quezon City.
“Every agency must have a roadmap for the next five to ten years. What we did was, we asked for the services and help of the Olsberg SPI which is based in London to help design the roadmap.
“Ano ang ibig sabihin ng roadmap na ito? To plan the direction of Philippine cinema for the next five to ten years.
“And grabe ang study na ginawa. It went all over the Philippines discussing cinema consumption, cinema preservation, audience responses.
“Parang inilatag kung ano yung dapat gawin for the next five to ten years. We’re going to finally launch the Olsberg result, kung ano yung roadmap.”
Read: FDCP Chair Joey Reyes, tiniyak na tuloy ang Cinemalaya sa 2026
PHILIPPINE FILM INDUSTRY ROADMAP
Sa Hulyo 2025 nakatakdang ilunsad ng FDCP ang Philippine Film Industry Roadmap.
Pagpapatuloy ni Direk Joey: “Even before that, by next month, ipa-publish na namin yung resulta ng research na ginawa ng De La Salle University [DLSU] tungkol sa state ng Philippine cinema.
“At magugulantang kayo sa resulta ng research. Magugulantang kayo sa mga yung akala nating haka-haka lamang, what we used to speculate as our assumptions — now it is shown in scientific facts.
“And you will see the scope and the depth of the problem that we have in Philippine cinema.”
Noong 1980s pa lamang ay may mga pangulong-tudling na kaugnay sa paghihingalo ng local movie industry.
Nagimbal ang bansa sa Manila Film Festival scam noong 1994 at bumagsak ang mga pelikulang Pinoy, ngunit nakabawi pa rin.
Nangawala ang mga stand-alone cinemas at lumaganap ang mga sinehan sa mga nagsulputang mall.
Namayagpag ang mga pirated VCD at DVD, pero tumamlay ang mga iyon sa pagdating ng streaming platforms, partikular ang Netflix.
Nabago ang nakagawian ng moviegoers dahil sa COVID-19 pandemic, at ilan taon nang dahop sa sigla ang takilya para sa mga pelikulang Pinoy.
Read: FDCP chairperson Joey Reyes asked about future of Cinemalaya
Ano ba ang halimbawa ng nakakagulantang na resulta sa pananaliksik ng DLSU?
“Ito alam niyo na, ang masa, hindi na nanonood ng pelikula sa sinehan,” salaysay ni Direk Joey.
“Dahil sa simpleng dahilan na they cannot afford it anymore.
"Ikalawa, ang biggest blow is ang repeat screening, wala nang nangyayari.
“Di ba dati, pag gusto mo ang pelikula, ilang beses kang nanonood? Ngayon, hindi na.
“Minsan kang manonood [sa sinehan], tapos hihintayin mo na sa Netflix, OK.
“Ikatlo, ayaw na nila ng paulit-ulit na kuwento. Naglista na sila ng mga paulit-ulit na kuwento.
“Pero ang pinakaano, ha — artista pa rin ang una nilang kino-consider sa panonood ng sine. Kung sino ang artista.
“Pero hindi nangangahulugan na kung yun ang artista… kailangan yung artista, may nakadikit sa project na may katuturan.
“Magandang analysis namin diyan, pinag-aaralan namin ang Rewind, e.”
Ang Rewind ay pinagbidahan nina Dingdong Dantes at Marian Rivera. Isa ito sa sampung kalahok sa 49th Metro Manila Film Festival (MMFF) noong 2023.
Nang ipalabas ang Rewind ay kinabog nito ang Hello, Love, Goodbye (2019) nina Kathryn Bernardo at Alden Richards bilang pinakamalakas na pelikulang Pinoy sa kasaysayan (hindi adjusted sa inflation).
Ang tumalo sa record ng Rewind ay ang KathDen reunion movie na Hello, Love, Again na ipinalabas noong Nobyembre 2024.
Dagdag ni Direk Joey, “Kasi perfect storm ang Rewind, e… But when you compare it to the last MMFF, makikita ninyo na, teka! We have to analyze it deeper, OK.”
Read: Joey Reyes on FDCP budget, film restoration, new building
FDCP ON ADDRESSING CINEMA TICKET PRICES
Hindi afford ng masang Pilipino ang mahal na tiket sa mga sinehan.
May ginagawa ba ang FDCP upang mapababa ang presyo ng tiket sa sinehan, para mas marami ang makapanood ng mga pelikulang Pilipino?
Napabuntong-hininga si Direk Joey: “OK, three points. Number one, ang mga theater owners, private enterprise yan, e.
“FDCP, although it is under the Department of Trade and Industry [DTI], is not in any position to demand the lowering of prices.
“Because we cannot intervene with practices of the private sector.
“Secondly, ang misnomer nito kasi, e, tama, ang mahal at PHP300 to PHP400. Mahal talaga yung tiket.
“Ang laging sinasabi nila, sa Singapore, ang tiket, in Philippine pesos costs about PHP665. Sa Amerika, it’s about PHP600+ din ang isang tiket. Sabi nila, by standard, mas mura sa atin.
“Malaki ang minimum wage sa Singapore, at malaki ang value ng dollar. Yung purchasing power natin, mas maliit.
“It has to be a decision made by the cinema owners. Pero in fairness to them, minsan inilalaglag nila ang presyo.
“Example, alam mo ba minsan, Philippine films, ang tsina-charge lang nila, PHP270 to PHP300. Hindi PHP400. Ang problema, walang nanonood, OK.
“Kahit PHP300 to PHP400, walang nanonood. Pero yung PHP300 or PHP400, medyo mahal pa rin. Medyo mahal pa rin.
“Pero intindihin din natin, cost of electricity, cost of maintenance. Cost of personnel. Nakapatong yan, e.
“Alam mo, ang naging root niyan is, ang mga sinehan ngayon, hindi na stand-alone. Nakadikit ka na sa mas malawak na business, which is the mall, OK.
“So ang nangyayari, andaming sinehan ang nagsasara na. Nagda-downsize na. Nagiging retail store na.
“Kasi dun mo mapapakinabangan yung espasyo, OK. Nalungkot ako, na-discover ko, sa Alabang Town [Center] pala, tatlong butas na lang ang operational, hindi ba? There used to be six, hindi ba?
“So it just goes to show na hindi na practical to maintain. So it’s a vicious cycle.”
Read: Direk Joey Reyes urges Pinoy filmmakers to "think globally"
DIREK JOEY APPEALS FOR LOWER MOVIE TICKET PRICES
Nananalig si Direk Joey na kailangang pababain ang presyo ng tiket sa sinehan.
Pagmamatwid ni Direk Joey: “But it cannot come from the government. Kinausap na namin yan, si Secretary [Cristina] Roque.
“Ang sabi niya, ‘All I can do is to suggest and recommend. But you cannot command them to lower the price.’
“May mga yumayakyak na, ‘Kailangang i-subsidize ng government ang pelikula!’
“Truth, hindi tayo essential industry. Hindi tayo food, shelter, and clothing. Hindi ba?
“You don’t subsidize entertainment. Hindi ba? Sabi nila, ‘Bakit ganyan? Walang proteksiyon ang film worker! Bakit walang proteksiyon, walang ayuda?!’
“Unang-una, mali! Na mag-depend ka sa ayuda! Any culture which is dependent on mendicancy will not progress. You have to work for it.
“Secondly, kung film worker ka at gusto mong magkaroon ng security of tenure, huwag kang mag-freelance. Sign as an employee.
“Because the government cannot be the employer, OK. Hindi ba, ilan sa inyo, nagtatrabaho sa kompanya? May SSS kayo na binabawas sa suweldo niyo buwan-buwan.
“Doon nga nakukuha yung inyong sustento, di ba, yung inyong tulong, yung inyong retirement?
“Pero, ha, ayokong mag-preempt nito dahil hindi ko teritoryo ito pero alam ko lang.
“Hindi niyo lang alam ang ginagawa ni Dingdong Dantes sa Mowelfund [Movie Workers Welfare Foundation] to provide for the future of film workers. He is working so hard for it…
“He’s working hard for the security of film workers. Hindi natin masasabi na walang ginagawa.
“May ginagawa, pero ang dapat gawin, within the industry. Do not make the government answer for everything. Because the government cannot, hindi ba?
“So going back to tickets, we cannot do anything. Product din yan ng technology and evolution, di ba?
“Product yan ng technology and evolution, and the pandemic changed everything.”
Read: Jose Javier Reyes cites two actresses as "thinking actors"; explains FDCP's free acting workshops
THE STATE OF PHILIPPINE CINEMA AFTER PANDEMIC
Sa paglaganap ng COVID-19 pandemic, nagsara ang mga sinehan noong Marso 15, 2020.
Nag-open muli ang mga sinehan sa bansa ay noong Nobyembre 10, 2021.
Iilan pa lang ang local movies na lumampas sa PHP100M ang kinita sa takilya mula noon — Maid in Malacañang (Agosto 2022), Deleter (Disyembre 2022), Partners in Crime (Disyembre 2022), A Very Good Girl (Setyembre 2023), Five Breakups And A Romance (Oktubre 2023), Rewind (Disyembre 2023), Mallari (Disyembre 2023), Un/Happy For You (Agosto 2024), Hello, Love, Again (Nobyembre 2024), And The Breadwinner Is… (Disyembre 2024), at Green Bones (Disyembre 2024).
Humugot muli ng malalim na buntong-hininga si Direk Joey: “Sad to say, ang hirap pabalikin ng tao manood ng sine matapos ang pandemya.
“Lalo na ang ganda-ganda ng Adolescence. Ang ganda-ganda ng When Life Gives You Tangerines.
“Ba’t ako manonood ng sine? Di ba?!”
Ang Adolescence at When Life Gives You Tangerines ay mga drama series na streaming sa Netflix.
Maliban kay Dingdong Dantes na chairman ng AKTOR-League of Filipino Actors, sino pa sa industriya ang masigasig sa pagsusulong ng kapakanan ng film workers?
“Well, si Paolo Villaluna na bagong head ng Film Academy of the Philippines (FAP),” tugon ni Direk Joey.
“Andami-daming ginagawa ni Paolo. Siya ang nagne-negotiate ngayon. Pay may complaint ka sa production, puwede ka nang pumunta sa FAP para i-refer ka sa DOLE.
“He just solved a case last week. Andaming effort. Andaming pagkakaiba, hindi ko lang mai-announce yon.
“Andaming pagkakaiba na nagaganap. Yung professionalization ng industry, may training.
“May isa kaming ginagawa na hindi dahil sinutsutan ka ng producer at dinala ka sa set, puwede kang maging crew.
“Kailangan may training ka, o lisensiyado ka para maging professional ka. Kasi, delikado, di ba? Delikado.
“Naalala niyo, may mga aksidenteng nagaganap dahil hindi trained ang crew? So FAP is working so hard on that.
“Sabay kami, in cooperation kami pagdating sa professionalization training.
“Ang maganda niyan ngayon — ang FDCP, ang FAP, at ang Mowelfund, nagkasama-sama kami sa paggawa ng project para mas inclusive, if not mas effective at mas malawak ang nagagawa namin.”
Sa mga senador, sino ang tumutulong sa FDCP?
“Meron naman. There are senators who aid us, who give us great help. Topmost, Jinggoy [Estrada].”
Read: 3rd Parangal ng Sining awardees: Joseph Estrada, Charo Santos, Laurice Guillen, Lav Diaz