Ipagdiriwang ng Film Development Council of the Philippines (FDCP) ang 3rd Philippine Film Industry Month (PFIM) sa buong buwan ng Setyembre.
Ang tema nito ay “Tuloy Pa Rin Ang Tawanan.”
READ: Dolphy, Michael V, Vice, Ai-Ai, Eugene to be honored at 3rd Philippine Film Industry Month
“As history and international surveys have shown time and time and time and time again…” pasakalye ni FDCP Chairman ang CEO Tirso Cruz III sa mediacon nitong Agosto 17, Huwebes ng hapon sa Relish restaurant, Sct. Limbaga St., Quezon City.
“The Filipino people has deep roots in humor, positivity, and comedy.
“And for that po, in this year’s PFIM, we’d like to highlight the great comedic icons that make a big impact sa atin pong nation at sa ating industriya ng pelikulang Pilipino.
“Ito pong month-long event natin e siyempre po, variety of activities to help elevate the Philippine film industry na talagang mandate po ng FDCP.”
Susog ng technical consultant ng FDCP na si Direk Joey Javier Reyes, “Bihirang-bihira, if not hindi nananalo ng any acting award ang mga komedyante. Because we never take them seriously.
“Pero kung tutuusin mo, mas mahirap magpatawa kaysa magpaiyak. Isipin mo lang ang buhay mo, maiiyak ka na e, hindi ba?
“Pero mapapatawa mo ang Pilipino throughout these generations, kailangan talaga na bigyan ka ng isang magandang comedy…
“Kung meron mang survival kit ang Pilipino, ito ay ang humor. Ito ay ang laughter.”
CALENDAR OF ACTIVITIES
Nasa kalendaryo ng aktibidades ng 3rd Philippine Film Industry Month ang mga sumusunod…
SETYEMBRE 1 — PFIM Opening Ceremony sa Shangri-La Plaza Cinema 1, EDSA, Mandaluyong City. Host ang comedian na si James Caraan.
Ipapalabas ang restored and remastered version ng pelikulang Home Along da Riles da Movie (1993) ni Dolphy.
SETYEMBRE 5 — Sine Halakhak open-air screening sa Luneta, o Rizal Open Air Auditorium.
Libreng mapapanood ang iconic movies na Ang Tanging Ina (2003) ni Ai-Ai de las Alas, at Here Comes The Bride (2010) nina Eugene Domingo at Angelica Panganiban.
SETYEMBRE 6-28 — Cinematheque Screenings and Film Talks.
Ipapalabas sa Cinematheque Centers nationwide ang mga pelikulang ibinabandera ng Sine Halakhak at Sine Kabataan.
SETYEMBRE 9, 10 at 16 — Academia Screenings and Talks.
Itatampok ang curated selection ng documentary films mula sa Polytechnic University of the Philippines, University of the Philippines-Mindanao, at West Visayas State University.
SETYEMBRE 11-17 — Sine Singkuwenta.
Sa pakikipagtulungan ng FDCP sa Cinema Exhibitors Association of the Philippines (CEAP), matutunghayan sa piling sinehan ang ilang pelikula, lokal man o banyaga, sa halagang P50.
SETYEMBRE 16 — PFIM Gala Night sa Teatrino Promenade, Greenhills, San Juan City.
Ihu-host ni Robi Domingo ang programa, kung saan magpe-perform sina Bugoy Drilon, Daryl Ong, Michael Pangilinan, Frenchie Dy, at Bituin Escalante.
SETYEMBRE 22-24 — Sine Kabataan Screenings and Talkbacks sa Shangri-La Plaza Cinema 1.
SETYEMBRE 24 — Mga Hiyas ng Sining Pilipino Presents.
Katuwang ng FDCP ang National Commission for Culture and the Arts (NCCA), ABS-CBN Sagip Pelikula, at Metropolitan Theater sa screening ng pelikulang John & Marsha ‘85 Sa Probinsya.
SETYEMBRE 27 — Brocka, Bernal, and Diaz-Abaya: A Talk on Filipino Masters of Cinema.
Tatalakayin ang mga obra at kontribusyon ng National Artists for Film na sina Lino Brocka, Ishmael Bernal, at Marilou Diaz-Abaya.
SETYEMBRE 27 — Screening ng Sugat sa Ugat.
Ipapalabas ang pelikula ni Ishmael Bernal na Sugat sa Ugat sa Cinematheque Centers nationwide. Bida sa pelikula sina Christopher de Leon at Hilda Koronel.
SETYEMBRE 29 — PFIM Closing Ceremony.
Parangal sa yumaong Comedy King na si Dolphy, at sa comedy icons na sina Vice Ganda, Michael V, Ai-Ai de las Alas, Eugene Domingo at tatlo pang komedyante.
“We are honoring them, but to top it all, we’re gonna honor Dolphy. We’re gonna dedicate that whole evening to Dolphy!” bulalas ni Direk Joey.
“Kasi, lahat ng comedians ngayon, mga heirs apparent na lang ni Dolphy, OK.
“The whole point of the Philippine Film Industry Month is… uy! Bigyan natin ng parangal ang mga taong nagpatawa sa atin through generations.
“Uy! Bigyan natin ng parangal si Dolphy dahil kahit ano pa ang sabihin, he is one of the greatest actors of Philippine cinema.”
DOLPHY TRIBUTE, a positive precedent
Sa mga pumanaw na komedyante, bakit si Dolphy lang ang pagpupugayan sa 3rd Philippine Film Industry Month?
Bakit hindi isinama sina Chiquito, Rene Requiestas, Babalu, Panchito, Palito, Chichay, Aruray, Tintoy, Cachupoy, Chokoleit, Ike Lozada, Kuya Germs, Redford White, Bert “Tawa” Marcelo, Dely Atay-atayan, Elizabeth Ramsey, Zorayda Sanchez at marami pang iba?
Napamulagat si Direk Joey. Baka raw abutin ng tatlong araw ang Closing Ceremony kung ipagsisiksikan lahat ang mga iyon.
Pagmamatwid ni Chair Tirso, “Pag nasimulan natin, kung talagang babalikan natin lahat yung mga comedian na yun dahil…
“On their own talaga, ang gagaling nila! At one point or another, talagang pag binanggit mo ang pangalan nila… pagbanggit mo pa lang ng pangalan, tatawa ka na, e.
“Di ba? Ganun sila kaano. So siguro, in due time. Saka siyempre, kumbaga, kung magbibigay man kami ng pagkilala, yung pag-honor… talagang io-honor namin sila.
“Hindi yung magiging just one of the same… so, talagang pipiliin natin, at babalikan natin yung mga iniwan nilang tatak through the generations sa industriya natin.”
Dagdag ni Direk Joey, “Sabi namin, let’s honor the ones who are still around except for Dolphy. Pinag-usapan namin yun ni Chair.
“Dolphy represented everything from bodabil to cinema. Siya ang history of Philippine comedy.
“So dapat lang na siya, kung may posthumous award, kay Dolphy. Pero hindi naman sa dini-diminish natin si Chiquito, si Palito, si Panchito, si Babalu, di ba, lahat ng mga yan, sina Chichay, Aruray, Dely Atay-atayan, importante rin sila.”
AIMING FOR THE PRESERVATION OF CLASSIC PINOY MOVIES
Hindi pa nakakahanap ng kopya ng Dolphy classic movies na Facifica Falayfay (1969), Fefita Fofonggay viuda de Falayfay (1973) at iba pa para sana ma-restore at ma-remaster.
Sabi ni Direk Joey, “Ang maganda kay Dolphy, his most memorable works were not only comedy but dramas. Ang Tatay Kong Nanay (1978), Markova (2000).
“Hindi ba? Hindi puwedeng hindi siya parangalan, at hindi puwede siyang makalimutan.”
Naghimutok si Direk Joey sa kawalan ng kopya ng mga lumang pelikulang Pilipino na “screening quality.”
Ani Direk Joey, “E alam mo naman ang archiving dito sa Pilipinas, di ba, nagiging torotot ang negatibo, e.”
Sambit ni Chair Tirso, “Isa rin sa tinatrabaho namin ngayon… hinahabol naming makakuha ng kopya ng mga lumang pelikula. Mailigtas.”
Dagdag ni Direk Joey, “Next year, we’re also celebrating the 100th year of Eddie Romero. Just to look for the films of Eddie Romero, dyusko! Dumadaan kami sa one-fourth ng butas ng karayom.
“Wala kaming mahanap na magandang Aguila (1980). Ginawa kasing torotot yung mga negatibo.”
Maraming pelikulang Pilipino ang ipinagkatiwala sa archives ng FDCP.
Pagsisiwalat ni Chair Tirso, “I believe we have the largest collection of Filipino movies na nasa archive namin. Right now we have 43,000 elements sa vaults namin.
“And isa rin iyan sa pinoproblema namin dahil napupuno na yung vault namin. Kailangan na namin ng bigger space na paglalagyan ng mga nasasalba namin.
“Dahil nitong lately, yung mga ibang productions, they’re starting to entrust iyong kanilang negatives sa amin.
“Dahil alam nila, we have the storage to somehow protect yung film na mai-save, maisalba namin.
“And yung mga tao namin sa PFA, sa Philippine Film Archiving, they’re doing their best to save the negative, to clean it, hanggang sa makakaya nung mga machines namin, yun nga, nire-restore namin.
“E, kung kaya ng budget… Hahahaha! Kung kaya ng budget e, ibinabayad namin. We will send it abroad, dun sa merong mas advanced na system.
“So kahit medyo mahal to save classic movies, tumataya kaming ganun para malinis namin.
“Nitong kailan lang, meron yung movie na Jaguar (1979), ni-restore namin. Nakita ko yung sample, ang ganda! Ang linis nung pagkakagawa!
“Yung company na napili namin, malinis siyang gumawa saka napakabait niya dahil mababa siyang sumingil sa amin.
“And hopefully, yung mga iba pang mga films na nakuha namin ngayon, inihahanda na namin para ipa-restore sa kanila.”