Karaniwan, sa lamay o libing ginagawa ang pagbabalik-tanaw sa magagandang alaala ng mga naiwan tungkol sa namayapang mahal sa buhay.
Pero iba ang ginawa ng Singaporean woman na si Michelle “Mike” Ng, 29.
Hindi na niya hinintay na mamatay siya bago niya marinig ang magagandang sasabihin sa kanya ng mga mahal sa buhay.
Si Mike ay nagkaroon ng terminal illness, isang uri ng ovarian cancer. In-organize niya kanyang “living funeral” noong December 23, 2023.
Naki-bonding at nakisaya siya kasama ang mga mahal sa buhay sa huling pagkakataon.
Ang living funeral o pre-funeral ay isang "goodbye life" celebration at pagkakataon para makapagpaalam sa taong papanaw ang kanyang mga mahal sa buhay, habang siya ay buhay pa.
Read: Female doctor falls in love with janitor; now married
MIKE DIAGNOSED With cancer
Si Mike, egaged, ay may active lifestyle at sariling business.
Taong 2021, na-diagnose siya na may isang rare form ng ovarian cancer. Siya ay 27 anyos noon.
Noong 2022, kumalat ang cancer sa iba pang bahagi ng kanyang katawan.
Sumailalim siya sa program ng isang hospice care provider sa Singapore noong 2023.
Habang naroon, isang staff worker ang nag-suggest sa kanya ng living funeral. Nagustuhan ni Mike ang idea.
Read: Man fakes heart attacks to escape paying restaurant bills
MIKE ON HER LIVING FUNERAL
Two days before Christmas noong 2023, isinagawa ang living funeral para kay Mike.
Tinatayang 30 katao ang dumalo.
Makikita si Mike na masayang nakikikanta at nakikinig sa pahayag ng mga mahal sa buhay, tulad ng kanyang kapatid na lalaki at mga kaibigan.
Michelle "Mike" Ng (in green) having a good life with a social worker
Noong March 30, 2024 ay inilabas ng Our Grandfather Story, isang digital publisher ng human interest stories, ang video interview kay Mike.
Nagkuwento siya tungkol sa ginawang living funeral na maituturing na hindi karaniwan.
Paliwanag niya, “In an event that somebody dies, people rush to call the funeral directors, and not really spend that intimate time with the body that has just passed on.”
Ayaw rin daw niyang gawing nakakatakot ang kamatayan.
“I want death to be a bit more close to heart? Something that is not so scary,” paliwanag ni Mike.
Ang death aniya ay bahagi ng buhay.
Sa living funeral, pinakinggan ni Mike ang mga pahayag ng mga taong nagmamahal sa kanya. Hindi rin naiwasan dito ang pagiging emosyunal ng lahat.
Makikita rin ang mahigpit na yakap na ibinibigay ni Mike sa mga maiiwan niya.
Paglilinaw niya, wala siyang resentment sa nangyari sa kanya. Pero aminado siyang may lungkot.
Ang iniisip na lang daw niya, “I’m not going to be on the same trajectory as everybody else.”
Di na raw niya magagawa ang mga hilig niya tulad ng running at cycling. Hindi na niya magagawang makabuo ng pamilya kasama ang fiancé.
Hindi na niya makakasama at madadalaw ang mga magulang. Hindi na niya makakasama ang kanyang mga pamangkin.
“I can’t be there,” saad niya.
Pero sa kabila ng kanyang malungkot na kalagayan, may liwanag pa rin.
Sabi niya, “It’s like darkness, right? In the absence of light, there is darkness. Otherwise, you don’t know what light is. You need darkness to be there.
“And likewise for life, if there’s no death, you don’t know what life is. You need the clarity of death to help you see clearly in life.”
Noong January 2, 2024, o sampung araw matapos ang kanyang living funeral, pumanaw si Mike.
Noong February 14, 2024, Valentine's Day, may tribute post ang hospice para sa kanya.
Binanggit dito ang nangyaring living funeral ni Mike.
Sabi rito: “It was joyful, meaningful and full of intimate conversations, which suited her personality, rather than a sombre affair like a traditional wake.”