Kapansin-pansin ang biglang paglobo ng mga nakukumpirmang kaso ng coronavirus disease o COVID-19 sa bansa.
Sa nakalipas na mga araw, mahigit na 50 ang dumadagdag sa listahan ng laboratory-confirmed cases.
Pero ayon kay Department of Health (DOH) Undersecretary Maria Rosario Vergeire, hindi raw dapat mag-panic lalo pa't mas marami na ngayon ang sumasalang sa COVID-19 testing.
Aniya, nagdadatingan na sa Pilipinas ang mga testing kits, kabilang ang mga donasyon mula sa iba’t ibang bansa.
Dahil dito, libu-libo na ang isinasailalim sa monitoring, pero mas marami pa rin ang nagnenegatibo kaysa nagpopositibo.
As of March 26, sa 707 na ang kumpirmadong dinapuan ng virus sa bansa.
Nasa 784 ang nagnegatibo, at 654 ang merong pending test result.
Dalawampu't walo naman ang naka-recover, at 45 ang binawian ng buhay.
COVID-19 CHECK
Kabilang sa mga pangunahing sintomas ng COVID-19 ang lagnat, sore throat, ubo, labis na pagkapagod, at hirap sa paghinga, ayon sa World Health Organization (WHO).
Gayunman, maraming pasyente ang dumaranas din ng pananakit ng katawan, sipon, chills, sakit ng ulo, at diarrhea.
Kapag hindi kaagad nalunasan, maaari itong mauwi sa kumplikasyon.
Ayon sa DOH, ang napabayaang COVID-19 ay pupuwedeng magresulta sa pneumonia, acute respiratory syndrome, kidney failure, at pagkamatay.
Pero mahalagang ikonsidera na may mga nagpositibo sa virus na asymptomatic, batay sa regular monitoring ng DOH.
Ang ibig sabihin, bahagya o talagang wala silang manifestation ng alinman sa mga nabanggit na sintomas.
Mayroon din namang taglay ang ilan sa mga sintomas, pero nagnegatibo sa virus.
Sakaling makaramdam ng alinman sa mga naturang sintomas, tandaang may dalawang factors na dapat ikonsidera bago isiping COVID-19 ito:
—Bumiyahe ka ba kamakailan sa mga bansang apektado ng COVID-19?
—Na-expose ka ba sa taong pinaghihinalaan o kumpirmadong may virus?
Sa panahon ng public health emergency, ano ba ang dapat gawin sakaling makaramdam ng alinman sa COVID-19 symptoms?
HOTLINE 1555, 894-COVID
Para makapagbigay ng medical advice at assistance sa publiko, nagbukas ang DOH at Department of Interior and Local Government (DILG) ng COVID Hotlines.
Ang emergency hotlines sa Metro Manila ay 1555 at 02894-COVID (26843).
Libre at 24/7 ang 894-COVID nationwide.
Sa ngayon, accessible pa lang sa PLDT, Smart, Sun, at TNT subscribers ang Hotline 1555.
“The government wants to allay the fears of the public and counter the infodemic that has been circulating about COVID-19,” ayon kay DILG Secretary Eduardo Año.
“Through this hotline numbers, we hope that we will be able to give them the right information and assure them of the government’s assistance."
WELL-TRAINED CALL CENTER AGENTS
Ayon sa DILG, gagamitin ng COVID Hotlines ang mga tauhan at pasilidad ng 911 National Emergency Hotline.
Tiniyak ni Secretary Año na dumaan sa proper training ang mga COVID Hotline call center agents.
Aayudahan at bibigyang-payo ng mga ito ang caller, at ipapasa ang tawag sa proper authorities kung kinakailangan.
Ang mahahalagang impormasyong makukuha mula sa mga emergency calls sa COVID Hotlines ay kaagad na ibibigay sa DOH at sa Inter-Agency Task Force (IATF) for Emerging Infectious Diseases para maaksiyunan agad.
COVID HOTLINES IN METRO MANILA
Personal na tinawagan ng PEP.ph (Philippine Entertainment Portal) ang parehong COVID Hotlines ng DOH at DILG.
Pahirapang makalusot ang tawag, na dadaan sa voice prompts at message-on-hold system.
Dahil dito, ipinapayong tawagan ang local COVID Hotlines ng inyong local government units (LGU).
Partikular na may kani-kanyang COVID Hotlines ang mga LGUs sa Metro Manila, na epicenter ng virus sa Pilipinas.
Layunin ng mga 24/7 hotlines na ito na mabilisang matugunan ang mga concerns ng mamamayan na may kinalaman sa pandemic.
Inalam at bineripika ng PEP.ph ang COVID Hotlines ng 16 na lungsod at isang munisipalidad sa Metro Manila.
Inilista rin ang mga website at social media accounts ng mga LGUs o ng kanilang alkalde, kung saan maaaring magpadala ng private message ang publiko.
CALOOCAN CITY
COVID Hotlines: 0947-8834430, 5310-6972
Twitter: @OcaMalapitan_
Website: caloocancity.gov.ph
LAS PIÑAS CITY
COVID Hotlines: 0977-6726211, 8894-5782
Facebook: @cityoflaspinasofficial, Twitter: @pinas_city
Website: laspinascity.gov.ph
MAKATI CITY
COVID Hotlines: 168, 8236-5790
Facebook: @MyMakatiVerified
Website: makati.gov.ph
MALABON CITY
COVID Hotline: 8518-8602
Facebook: @LenLenOreta on FB, Twitter: @Malabon_City
Website: malabon.gov.ph
MANDALUYONG CITY
COVID Hotlines: 0916-2558130, 0961-5716959, 8532-0480
Facebook: @MandaluyongPIO
Website: mandaluyong.gov.ph
CITY OF MANILA
COVID Hotlines: 0961-0627013, 8527-5174
Facebook: @ManilaPIO on FB, Twitter: @ManilaPIO
Website: manila.gov.ph
MARIKINA CITY
COVID Hotline: Marikina Rescue 161
Facebook: @MarikinaPIO
Website: marikina.gov.ph
MUNTINLUPA CITY
COVID Hotline: 0977-2405218
Facebook: @officialMuntinlupacity
Website: muntinlupacity.gov.ph
NAVOTAS CITY
COVID Hotline: 8283-7415
Facebook: @navotenoako, Twitter: @Navotas_City
Website: navotas.gov.ph
PARAÑAQUE CITY
COVID Hotlines: 0961-0966249, 8820-PQUE (7783)
Facebook: @mayoredwinolivarezofficial
Website: paranaquecity.gov.ph
PASAY CITY
COVID Hotlines: 0956-7786524, 0908-9937024
Facebook: @lgupasaypio, Twitter: @PasayPIO
Website: pasay.gov.ph
PASIG CITY
COVID Hotlines: 0920-8905313, 8643-0000
Facebook: @PasigPIO, Twitter: @VicoSotto
Website: pasigcity.gov.ph
PATEROS
COVID Hotlines: 0995-1300075, 8642-5159
Facebook: @isangPateros
Email: isangpateros@gmail.com
QUEZON CITY
COVID Hotline: Emergency 122
Facebook: @QCGov, Twitter: @QCGov
Website: quezoncity.gov.ph
SAN JUAN CITY
COVID Hotlines: 0917-8140870, 8254-9167
Facebook: @CityofSanJuanNCRPhilippines, Twitter: @sanjuancityncr
Website: sanjuancity.gov.ph
TAGUIG CITY
COVID Hotline: 0966-4194510
Facebook: @taguigcity
Website: taguig.gov.ph
VALENZUELA CITY
COVID Hotline: 8352-5000
Twitter: @rex_gatchalian, @valenzuelacity
Website: valenzuela.gov.ph
Sa mga nasa lalawigan, alamin ang inyong local COVID Hotlines sa pamamagitan ng pagbisita sa website ng inyong LGU.
Maaari ring magpadala ng private message sa social media accounts ng inyong lokal na pamahalaan o ng inyong mayor.
INITIAL INTERVIEW
Sa pagtawag sa COVID Hotlines, hihingiin sa caller ang basic information, gaya ng pangalan, address, at contact number.
Kung personal na kalusugan ang concern ng caller, iinterbyuhin siya tungkol sa kanyang mga nararamdaman physically.
Aalamin kung sa nakalipas na mga buwan ay nagbiyahe ang caller sa mga bansang apektado ng virus.
Uusisain din kung may posibilidad na na-expose ang caller sa isang COVID-19 positive.
Base sa initial interview, magdedesisyon ang call center agent kung ire-refer ang caller sa barangay health center o sa ospital.
Para sa mga nagre-report ng mild symptoms pero walang travel history at wala ring exposure sa COVID-19 patient, karaniwang pinapayuhan ang mga ito na obserbahan ang sarili.
Bukod sa pagsasagawa ng self isolation, sinasabihan din ang caller na magpalakas ng immune system at maging alerto sa iba pang sintomas.
Dati nang sinabi ni Usec Vergeire na walang dapat ikabahala ang mga may flu-like symptoms pero walang travel history sa bansang may COVID-19 at hindi rin exposed sa nagpositibo.
PRIORITY: HIGH-RISK GROUP
Ang mga caller na may mild symptoms pero kabilang sa high-risk group ay ipakonsulta sa barangay health center o sa ospital.
Ang Barangay Health Emergency Response Team (BHERT) ng bawal LGU ang unang responding unit sa anumang health emergencies.
Narito ang infographic ng Manila kung paanong tumutugon ang BHERT sa paunang COVID-19 emergencies.
Makikita ang infographic na ito sa website (manila.gov.ph) ng lungsod.
Sa paliwanag sa DOH website, nakasaad na ang BHERT ang magpapaalam sa Municipal Health Officer (MHO) or City Health Officer (CHO) tungkol sa itinawag na concern o emergency para sa imbestigasyon.
Ang MHO/CHO naman ang mag-uulat sa Regional Epidemiology Surveillance Unit (RESU).
Ang mga datos ng RESU ang ginagamit ng DOH sa monitoring nito sa sitwasyon ng pandemic sa bansa.
Alinsunod sa triage system ng DOH, tutukuyin ng health workers ang mga dapat nang maisalang sa COVID-19 testing.
Ang triage ang proseso ng kagawaran sa pagtukoy kung maaaring hindi masuri o kung dapat na agarang masuri sa virus ang pasyente.
Ayon sa DOH protocol, priority na maisailalim sa testing ang mga nasa high-risk group at may severe symptoms.
Ito ay upang agad silang ma-isolate at malunasan.
Pasok rin sa high-risk group ang:
—Lampas 60 anyos na may pre-existing medical conditions, tulad ng alta-presyon, diabetes, at sakit sa puso.
—Cancer patients
—Maselan ang pagbubuntis
—Health workers na may direct exposure sa COVID-19 patients
Kaya kung ang caller ay nagtataglay ng mga sintomas at kabilang sa high-risk group, susunduin siya ng ambulansiya ng barangay.
Dadalhin siya sa ospital para sa swab test, at isasailalim sa quarantine.
Depende sa kondisyong medikal ng nagpa-swab test, maaaring i-home quarantine, o i-confine sa ospital ang pasyente.
VOLUNTEER DOCTORS OFFER FREE CONSULTATION
Samantala, nakahanap ng paraan ang ilang grupo ng pribadong doktor upang maiwasang ma-overwhelm ng mga pasyente ang mga ospital.
Sa pamamagitan ng Facebook, nag-aalok sila ng libreng online COVID-19 consultation sa publiko.
Sa tulong ng mga volunteer physicians ng Lung Center of the Philippines, maaaring magpadala ng private message sa Lung Center COVID Ask Force page.
Online consultation din ang alok sa page ng MDH Pulmonology Postgraduate Course.
Sa Facebook din maaaring komunsulta nang libre sa Coalition for People’s Right to Health and Council for Health and Development.
Maaari ring tumawag sa koalisyon sa 8806-1306.
STAY AT HOME, STAY HEALTHY
Sa gitna ng laban ng bansa kontra sa COVID-19 pandemic, importanteng tandaan ang mga simpleng paraan upang maprotektahan ang sarili, at ang kapwa, laban sa virus.
—Gawing madalas ang paghuhugas ng kamay, gamit ang tubig at sabon, sa loob ng 20 segundo.
—Manatili sa loob ng bahay.
—Takpan ang bibig kapag uubo o babahing.
—Palakasin ang immune system sa pamamagitan ng masusustansiyang pagkain, sapat na tulog, at pag-eehersisyo.
—Uminom ng maraming tubig
—Mag-disinfect ng bahay.
—Regular na linisin at i-disinfect ang mga bagay na madalas hawakan, tulad ng cell phone, doorknob, light switch, at iba pa.
